Jak emigracja zmienia ludzi? Jak psychoterapia zmienia człowieka?
Z konsultacji, terapii oraz rozmów z naszymi rodakami mieszkającymi za granicą — z Niemiec, UK, Holandii, Szwajcarii, USA, Australii, Finlandii, Portugalii — wyłonił się ciekawy przekrój problemów związanych z byciem emigrantem. W trakcie konsultacji często słyszeliśmy to samo: brakuje kogoś zaufanego z kim można porozmawiać na trudne tematy.
Nasze rozmowy oscylowały wokół ciemnych i jasnych stron emigracji oraz problemów emocjonalnych związanych z przebywaniem na obczyźnie. To tematy dobrze nam znane — sami od wielu lat nie mieszkamy w Polsce. I właśnie to doświadczenie sprawia, że rozumiemy naszych klientów nie tylko z podręcznika, ale z własnego życia.
1. Emigracja a zdrowie psychiczne — co mówią badania naukowe?
Emigracja może pozytywnie wpływać na rozwój plastyczności umysłu, wzrost umiejętności adaptacyjnych oraz odporności na stres. Jednak życie poza granicami własnego kraju może też mieć negatywny wpływ na samopoczucie i zdrowie psychiczne.
Badania przeprowadzone przez Uniwersytet w Maryland potwierdziły, że migranci są grupą zwiększonego ryzyka w obszarach zdrowia psychicznego oraz uzależnień. Związane jest to przede wszystkim ze zwiększonym poziomem stresu oraz mniejszą możliwością uzyskania wsparcia emocjonalnego.
Jakie czynniki zwiększają ryzyko problemów psychicznych u emigrantów?
- Brak sieci wsparcia społecznego budowanej latami — za granicą zaczynasz od zera
- Chroniczny stres adaptacyjny — bariera językowa, nowe zasady, nowe środowisko
- Izolacja i samotność — szczególnie w pierwszych miesiącach i latach
- Utrata statusu zawodowego i społecznego — budowanego latami w Polsce
- Poczucie tymczasowości — niemożność zakorzenienia się
- Presja udowodnienia że emigracja była właściwą decyzją
2. Jak emigracja zmienia człowieka — psychologiczne mechanizmy transformacji
Emigracja zmienia nas na kilku poziomach jednocześnie — i nie zawsze w sposób który rozumiemy lub kontrolujemy:
Cztery wymiary w których emigracja zmienia człowieka
- Zmienia perspektywę — kiedy widzisz swoją kulturę z zewnątrz, przez kontrast z inną, zaczynasz rozumieć rzeczy które wcześniej były niewidoczne
- Zmienia repertuar zachowań — w nowej kulturze uczysz się nowych sposobów komunikacji, wyrażania potrzeb i rozwiązywania konfliktów
- Zmienia relację z własną historią — z dystansu możesz inaczej spojrzeć na swoją rodzinę, dzieciństwo i wzorce które wcześniej brałeś za oczywiste
- Zmienia zasoby — radzenie sobie w nowym kraju bez sieci wsparcia buduje odporność i elastyczność których często nie doceniamy
3. Jak psychoterapia zmienia człowieka — co mówi nauka?
Jednym z celów psychoterapii jest odnalezienie wewnętrznych zasobów które będą naszym osobistym wsparciem. Bliski jest nam cel terapii o jakim mówi psychoterapeuta polskiego pochodzenia Heinrich Racker — celem psychoterapii jest stawanie się kim naprawdę jesteśmy.
Psychoterapia zmienia człowieka przez podobne mechanizmy co emigracja — ale w sposób bardziej świadomy i kontrolowany. Badania metaanalityczne potwierdzają że psychoterapia jest skuteczna w leczeniu depresji, lęku, traumy i problemów relacyjnych — często równie skuteczna co farmakoterapia, a z trwalszymi efektami.
Przez jakie mechanizmy psychoterapia zmienia człowieka?
- Nowa perspektywa na siebie — terapeuta pomaga zobaczyć siebie „z zewnątrz”, przez pytania, konfrontacje i interpretacje
- Nowe sposoby bycia w relacjach — w relacji terapeutycznej uczysz się nowych wzorców opartych na zaufaniu, granicach i autentyczności
- Przepracowanie historii — psychoterapia daje przestrzeń do przyjrzenia się własnej historii bez osądzania, z ciekawością
- Regulacja emocji — uczysz się rozpoznawać, tolerować i wyrażać trudne uczucia zamiast ich unikać
4. Dlaczego emigracja i psychoterapia wzmacniają się nawzajem?
Kiedy ktoś zaczyna psychoterapię będąc już na emigracji — ma do dyspozycji podwójny dystans. Dystans geograficzny od swojej kultury i historii, i dystans terapeutyczny który buduje się w relacji z terapeutą.
W naszej praktyce widzimy, że Polacy za granicą często robią w terapii głębszą i szybszą pracę niż mogliby to zrobić w Polsce. Emigracja ich do tego przygotowała — wytrąciła z automatycznych wzorców, zmusiła do refleksji, otworzyła na zmiany. Terapia daje tej refleksji strukturę i bezpieczeństwo.
„Emigracja i psychoterapia mają ze sobą więcej wspólnego niż myślimy. Obie prowadzą do głębokiej zmiany — tyle że jedna robi to nieświadomie, a druga świadomie.”
Dowiedz się więcej o tym jak działa psychoterapia i jak wybrać terapeutę. Pracujemy z Polakami w Niemczech, UK, USA i wielu innych krajach. Skontaktuj się z nami.
Autor: Magda Woroniecka – Psycholog, psychoterapeutka. Na emigracji od 25 lat.
Źródła:
- Bhugra, D. (2004). Migration and mental health. Acta Psychiatrica Scandinavica, 109(4), 243–258.
- Norcross, J. C., & Lambert, M. J. (2018). Psychotherapy relationships that work III. Psychotherapy, 55(4), 303–315.
- Racker, H. (1968). Transference and Countertransference. New York: International Universities Press.
- Berry, J. W. (2005). Acculturation: Living successfully in two cultures. International Journal of Intercultural Relations, 29(6), 697–712.
Emigracja już Cię zmieniła. Psychoterapia może to pogłębić.
Jeśli czujesz że emigracja coś w Tobie uruchomiła — pytania, refleksje, niezrozumiałe emocje — psychoterapia po polsku online może być przestrzenią do świadomego przerobienia tego co się dzieje. W języku w którym myślisz najgłębiej.
Umów sesję konsultacyjną online → Bezpieczna przestrzeń w Twoim języku, z dowolnego miejsca na świecie.Więcej artykułów
Nieświadoma strata i świadoma żałoba
Dlaczego emigracja jest jedną z najmniej opłakiwanych strat.
Emigracja — wracać czy nie?
Psychologiczny przewodnik po jednej z najtrudniejszych decyzji.
Jak emigracja wpływa na to, kim jesteśmy?
Co zyskujemy migrując, a co bezpowrotnie tracimy.
Jak działa psychoterapia?
I jak wybrać odpowiedniego terapeutę dla siebie.