Fizyczne objawy lęku — 3 ścieżki lęku według ISTDP • Psychoterapia Po Polsku

Fizyczne objawy lęku — 3 ścieżki lęku w ujęciu ISTDP

Lęk somatyczny · ISTDP

Lista kontrolna objawów i metody regulacji dla Polaków za granicą

Życie na emigracji wiąże się z unikalnymi wyzwaniami — stresem adaptacyjnym, barierą językową, poczuciem izolacji. Te czynniki prowadzą do chronicznego pobudzenia układu nerwowego, które często objawia się jako lęk somatyczny — lęk który czujemy przede wszystkim w ciele, zanim w ogóle pojawi się w świadomości jako „niepokój”.

Wielu ludzi trafia do kardiologów, gastroenterologów i neurologów z objawami które są w istocie manifestacją lęku. Znajomość fizycznych sygnałów lęku może dosłownie zmienić Twoje życie.


1. Dlaczego lęk zaczyna się w ciele, a nie w głowie?

W podejściu ISTDP — Intensywnej Krótkoterminowej Psychoterapii Dynamicznej lęk jest rozumiany przede wszystkim jako zjawisko somatyczne. Ewolucyjnie lęk jest sygnałem alarmowym który przygotowuje ciało do ucieczki lub walki. Układ nerwowy nie rozróżnia między zagrożeniem fizycznym a psychologicznym — reaguje tak samo: przyspiesza oddech, zwiększa napięcie mięśniowe, przekierowuje krew do kończyn.

„Nie możesz regulować czegoś czego nie czujesz. Pierwszym krokiem w pracy z lękiem jest nauczenie się jego rozpoznawania — zanim eskaluje.”
— Piotr Szmyt, psychoterapeuta ISTDP

2. Trzy ścieżki lęku według ISTDP — po której ścieżce idzie Twój lęk?

Twórca ISTDP Habib Davanloo oraz jego kontynuatorzy Allan Abbass i Jon Frederickson opisali trzy autonomiczne ścieżki neurofizjologiczne którymi podąża nieświadomy lęk. Zrozumienie której ścieżką porusza się Twój lęk to klucz do jego skutecznej regulacji. Sprawdź swoją ścieżkę w naszej liście objawów lęku.

Ścieżka I · Najlepsza tolerancja
Mięśnie poprzecznie prążkowane (układ somatyczny)

To najbezpieczniejsza ścieżka lęku. Lęk aktywuje mięśnie nad którymi mamy świadomą kontrolę. Pacjent ma pełny kontakt z rzeczywistością — myślenie jest jasne, choć ciało jest spięte. Terapeuta może bezpiecznie badać ukryte emocje.

  • Napięcie w karku, barkach, szczękach lub dłoniach
  • Zaciskanie pięści, zębów lub zmrużone oczy
  • Głębokie wzdychanie — próba dotlenienia spiętej klatki piersiowej
  • Drżenie rąk lub nóg
  • Uczucie sztywności w ciele mimo sprawnego myślenia
Ścieżka II · Wymaga ostrożności
Mięśnie gładkie (układ przywspółczulny)

Ta ścieżka pojawia się gdy intensywność uczuć przekracza zdolność organizmu do kontenerowania lęku w mięśniach szkieletowych. Lęk uderza w narządy wewnętrzne nad którymi nie mamy świadomej kontroli. Pacjenci na tej ścieżce często nie czują niepokoju w głowie — i trafiają do lekarzy z objawami somatycznymi.

  • Mdłości, skurcze żołądka lub ucisk w gardle
  • Nagła potrzeba skorzystania z toalety — biegunki, parcie na pęcherz
  • Migreny i nagłe skoki ciśnienia
  • Uczucie astmatycznego ucisku lub trudności z oddychaniem
  • Kołatanie serca, zimne poty, pocenie się dłoni
Ścieżka III · Wymaga natychmiastowego ugruntowania
Zaburzenia poznawczo-percepcyjne

To stan w którym system nerwowy zostaje całkowicie zalany przez lęk, co prowadzi do czasowego wyłączenia wyższych funkcji poznawczych. Logiczna praca terapeutyczna jest niemożliwa — umysł wchodzi w tryb przetrwania. W ISTDP jest to sygnał do natychmiastowego zatrzymania procesu i ugruntowania pacjenta w rzeczywistości „tu i teraz”.

  • Zamglenie obrazu, tunelowe widzenie lub dzwonienie w uszach
  • Zawroty głowy i poczucie że zaraz zemdlejemy
  • Poczucie odrealnienia — depersonalizacja i derealizacja
  • Konfuzja, trudności ze sformułowaniem myśli, pustka w głowie
  • Uczucie że ciało należy do kogoś innego

3. Lista kontrolna fizycznych objawów lęku

Sprawdź które objawy rozpoznajesz u siebie — szczególnie w sytuacjach stresowych. Sama obserwacja już zmienia relację z lękiem.

Jakie są fizyczne objawy lęku które można zaobserwować samodzielnie?

  • Napięcie mięśniowe w karku, barkach, szczękach lub brzuchu
  • Płytki oddech piersiowy lub częste wzdychanie
  • Przyspieszone tętno bez fizycznego wysiłku
  • Suchość w ustach lub gardle przed trudną rozmową
  • Pocenie się dłoni lub zimne kończyny
  • Trudności z koncentracją lub nagła pustka w głowie
  • Bóle głowy lub brzucha bez organicznej przyczyny
  • Problemy ze snem — trudności z zasypianiem lub budzenie się w nocy

4. Jak regulować lęk somatyczny — pięć kroków

Techniki regulacji lęku działają przy niskim i średnim poziomie. Przy ścieżce trzeciej — zaburzeniach poznawczo-percepcyjnych — potrzebna jest pomoc specjalisty. Przy ścieżkach pierwszej i drugiej możesz zacząć od:

  1. Nazwij to — „czuję napięcie w ramionach, to jest lęk, nie zagrożenie”
  2. Oddech wydechowy — powolny wydech przez usta aktywuje układ przywspółczulny i zmniejsza pobudzenie
  3. Kontakt z ciałem — poczuj stopy na podłodze, wróć do „tu i teraz”
  4. Nie walcz z lękiem — obserwuj go z ciekawością zamiast z oporem. Lęk z którym walczysz rośnie
  5. Pytaj o źródło — co wywołało ten lęk? Czego próbuję uniknąć poczucia?

Przeczytaj też o tym czym jest lęk i jak paraliżuje ciało — szczegółowe omówienie mechanizmów ISTDP. Pracujemy z Polakami zmagającymi się z lękiem w Niemczech, UK, Norwegii i wielu innych krajach. Skontaktuj się z nami.

Źródła:

  • Abbass, A. (2015). Reaching Through Resistance: Advanced Psychotherapy Techniques. Kansas City: International Books.
  • Frederickson, J. (2013). Co-Creating Change: Effective Dynamic Therapy Techniques. Washington: Seven Leaves Press.
  • Davanloo, H. (1980). Short-Term Dynamic Psychotherapy. New York: Jason Aronson.
  • Porges, S. W. (2011). The Polyvagal Theory: Neurophysiological Foundations of Emotions, Attachment, Communication, Self-Regulation. New York: Norton.

Naucz się rozpoznawać lęk — i odzyskaj kontrolę

Jeśli Twoje ciało nieustannie wysyła sygnały napięcia, mdłości lub kołatania serca których nie potrafisz wyjaśnić — nie musisz przez to przechodzić sam. Pomagamy Polakom żyjącym za granicą uregulować lęk i odnaleźć drogę do autentycznych uczuć metodą ISTDP. Poznaj szczegółowo, jak wygląda terapia ISTDP online.

Umów sesję konsultacyjną online → Bezpieczna przestrzeń w Twoim języku, z dowolnego miejsca na świecie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *